BİLGİ EDİNME
HAKKI KANUNU
Kanun No : 4982
Kabul Tarihi : 09/10/2003
Resmi Gazete Tarihi: 24/10/2003
Resmi Gazete Sayısı: 25269
BİRİNCİ BÖLÜM : AMAÇ, KAPSAM VE TANIMLAR
AMAÇ
Madde 1 - Bu
Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık
ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
KAPSAM
Madde 2 - Bu
Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
01/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
TANIMLAR
Madde 3 - Bu
Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı,
basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup,
program, talimat, kroki, plan, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita,
elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum
ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının
verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hallerde, başvuru sahibinin
bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine
veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM : BİLGİ EDİNME HAKKI VE BİLGİ VERME
YÜKÜMLÜLÜĞÜ
BİLGİ EDİNME HAKKI
Madde 4 - Herkes
bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye`de ikamet eden yabancılar ile Türkiye`de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili
olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye`nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Madde 5 - Kurum
ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya
belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin,
süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idari ve teknik tedbirleri
almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı
hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : BİLGİ EDİNME BAŞVURUSU
BAŞVURU USULÜ
Madde 6 - Bilgi
edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak
başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İSTENECEK BİLGİ VEYA BELGENİN NİTELİĞİ
Madde 7 - Bilgi
edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak
başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye
yazılı olarak bildirilir.
YAYIMLANMIŞ VEYA KAMUYA AÇIKLANMIŞ BİLGİ VEYA BELGELER
Madde 8 - Kurum
ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilan ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve
nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
GİZLİ BİLGİLERİ AYIRARAK BİLGİ VEYA BELGE VERME
Madde 9 -
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli
veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine
sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
BİLGİ VEYA BELGEYE ERİŞİM
Madde 10 - Kurum
ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya
kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hallerde, kurum ve kuruluşlar
ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve
not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi
mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya
belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir
ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
BİLGİ VEYA BELGEYE ERİŞİM SÜRELERİ
Madde 11 - Kurum
ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü
içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka
kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin
birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye
erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun
gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden
önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre
kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
BAŞVURULARIN CEVAPLANDIRILMASI
Madde 12 - Kurum
ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi halinde
bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İTİRAZ USULÜ
Madde 13 - Bilgi
edinme istemi ... reddedilen başvuru sahibi, yargı
yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula
itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde
vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.
BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU
Madde 14 - Bilgi
edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, ... verilen kararları incelemek ve kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar
vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve
anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir
üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde
görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler arasından Bakanlar Kurulunca
seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden
seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı
usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için (3000) gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur
hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. (Ek cümle: 17/11/2005-5432 S.K./2.mad)
Bir ayda
fiilen görev yapılan gün sayısının dördü aşması halinde, aşan günler için huzur
hakkı ödenmez.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca
gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve
sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI
YARGI DENETİMİ DIŞINDA KALAN İŞLEMLER
Madde 15 - Yargı
denetimi dışında kalan idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
DEVLET SIRRINA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Madde 16 -
Açıklanması halinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve
milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan
gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
ÜLKENİN EKONOMİK ÇIKARLARINA İLİŞKİN BİLGİ VEYA
BELGELER
Madde 17 -
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde, ülkenin ekonomik
çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İSTİHBARATA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Madde 18 - Sivil
ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme
hakkı kapsamı içindedir.
İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER
Madde 19 - Kurum
ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili
olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini
güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
ADLİ SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA
BELGELER
Madde 20 -
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanuni yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlal edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
04/04/1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18/06/1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 06/01/1982 tarihli ve
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ
Madde 21 -
Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek
yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
HABERLEŞMENİN GİZLİLİĞİ
Madde 22 -
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
TİCARİ SIR
Madde 23 -
Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticari ve mali bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
FİKİR VE SANAT ESERLERİ
Madde 24 - Fikir
ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında
ilgili kanun hükümleri uygulanır.
KURUM İÇİ DÜZENLEMELER
Madde 25 - Kurum
ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum
içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen
kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
KURUM İÇİ GÖRÜŞ, BİLGİ NOTU VE TAVSİYELER
Madde 26 - Kurum
ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu,
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından
aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbi, mali, hukuki ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da
kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil
etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
TAVSİYE VE MÜTALAA TALEPLERİ
Madde 27 -
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
GİZLİLİĞİ KALDIRILAN BİLGİ VEYA BELGELER
Madde 28 -
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer
istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hale gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM : ÇEŞİTLİ VE SON HÜKÜMLER
CEZA HÜKÜMLERİ
Madde 29 - Bu
Kanunun uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tabi oldukları mevzuatta
yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
RAPOR DÜZENLENMESİ
Madde 30 - Kurum
ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki
bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar
Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu
kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık
vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye
Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
YÖNETMELİK
Madde 31 - Bu
Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
YÜRÜRLÜK
Madde 32 - Bu
Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
Madde 33 - Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.